Hoe zit dat nu precies? Wat is MIJN auteursrecht als ontwerper? Welk recht heeft mijn klant? En kan een klant mijn / zijn auteursrechten (af)kopen?

Ik zie er veel designers worstelen met hun auteursrecht. Maandelijks is heb ik als coach wel een klant die hier tegenaan loopt. En als vormgever vond ik het vaak ook een vaag gebied.
Naast dat Google my friend was. Vond ik ook verdieping dankzij boeken, maar vooral in de gesprekken en de diverse samenwerkingen met juristen hebben mij veel helderheid gegeven.

“Het auteursrecht is het uitsluitend recht van de maker van een werk van letterkunde, wetenschap of kunst, of van diens rechtverkrijgenden, om dit openbaar te maken en te verveelvoudigen, behoudens de beperkingen, bij de wet gesteld.”
– Artikel 1 Auteurswet

Er bestaat een Auteurswet, inderdaad.
Als vormgever heb je automatisch auteursrecht op alles wat je maakt, of in het geval van een designer: ontwerpt. Je moet dan wel kunnen bewijzen dat jij eerst was. Bij iets conceptueels als een idee is het handig om dit vast te leggen bij een notaris of bijvoorbeeld intellectueeleigendom.nl

Auteursrechten worden nog al eens verward met het recht om het ontwerp te gebruiken. Maar gebruiksrecht is geen auteursrecht.
Als een opdrachtgever jou betaalt voor het ontwerpen van bijvoorbeeld een branding, betaalt de klant jou voor het feit dat jij voor hem / haar werkt én het recht om het ontwerp te gebruiken (wel zo handig).
Let op: Gebruiken, op voorwaarden die jij als maker stelt. Die voorwaarden staan bij een huisstijl in het huisstijlhandboek dat jij opstelt.

Het kan zijn dat de klant toch het auteursrecht wilt.
Jij kunt hem dit recht (tijdelijk) verlenen door afspraken te maken. Deze afspraken moeten zwart-op-wit staan. Je kunt dit doen d.m.v. een overdracht of licentie.

Veel klanten zijn verrast [lees: boos] als zij hiermee worden geconfronteerd. Dat komt doordat zij zich vooraf niet bewust zijn geweest van de situatie. De klant voelt zich (onterecht) bedrogen. Heel vervelend en met deze twee stappen simpel te voorkomen.

  1. Ondanks dat het niet hoeft – het is namelijk al voor jou bepaalt in de wet – zorg dat er een alinea over het auteursrecht / intellectueel eigendom in je algemene voorwaarden staat.
  2. Wanneer je een offerte stuurt naar de klant, stuur de volgende tekst mee:
    “Na afronding en betaling van de opdracht krijgt u automatisch het recht om het ontwerp te gebruiken. Het recht op de werkbestanden of bijvoorbeeld het aanpassen van het ontwerp zonder mijn tussenkomst valt hier niet onder.
    Lees meer over auteursrecht op www.auteursrecht.nl”

Over licenties heb ik een apart stuk geschreven. Lees hier verder.

Meer weten?
Een site waar alles staat over auteursrecht is auteursrecht.nl
Ook zijn er diverse juristen die hierin gespecialiseerd zijn, zoals Charlottes Law, Hendriks Meestersadvies of bijvoorbeeld Forum Juridica.
BNO heeft zelfs een heel boek hierover uitgegeven, Auteursrecht voor Ontwerpers

Ps. Ik ben geen jurist. Je leest hierboven mijn antwoorden op mijn persoonlijke zoektocht door het juridische bos van auteursrechten en hoe dit te communiceren met derden. Wil je precies weten hoe het in jouw situatie werkt, laat dan altijd een jurist meekijken.